KİM BU SÜMERLER

Karanlık sokaklara girmekten kimsenin korkmadığı, yürüyenlerin ayaklarına diken batmadığı, insanların aç uyumadığı bir ülke hayal ediyorum (Sümer Tabletleri)

Evet gelelim hiçbir zaman cevaplanamayan o soruya. Kim bu Sümerler? Nereden gelip nereye gittiler?

Yazımın sonunda Sümerlerin bıraktığı yerde kalmışız diyeceğiniz öyle uygar öyle interesting bir halk.

Günümüzden 6000 yıl önce gizemli bir topluluk ortaya çıktı ve bugün Sümerler olarak bildiğimiz bu insanlar tarihin ilk ve en önemli medeniyetini kurdu. Modern hukuk, günümüz dinleri, geleneklerimiz, burçlarımız hatta yazıyı bile onlara borçluyuz. 

Bir medeniyet düşünün, bu medeniyet M.Ö 4000-2000 yılları arasında şimdi Güney Irak'ın (güney mezopotamya) bulunduğu Dicle ve Fırat nehirleri arasında varlıklarını gösteren bolluk ve bereket içerisinde yaşayan bir halktan oluşan, dışarıya bağlı olmadan geliştirdikleri ekonomi sayesinde bilim ve düşünce hayatının ilk temellerini onlar attı. Yazıyı icat etmelerinden sonra ilk hukuk kanunlarını onlar yayınladı. İlk yazılı kuralları M.Ö 2375 yılında iktidara gelen Kral Urukagina tarafından yürürlüğe konulmuştur. Bu kanunlarla özel mülkiyet ve aile hukuku düzene sokulmuş, kimsesizler, korumasızlar kısacası güçsüzlerin güçlü karşısında korunması yasal garanti altına alınmıştır. Köleler bile sağlık kontrolünden geçirilir ve kötü muameleye karşı koruma altına alınırdı.

Sümerliler güneşi adaletin sembolü olarak görür, adaletin ve haksızlığı ortadan kaldıracağına inanırlardı, onlara göre adalet insanların hakkı ve devletin de görevidir. Hatta tabletlerde şöyle bir cümle geçer;

'Karanlık sokaklara girmekten kimsenin korkmadığı, yürüyenlerin ayaklarına diken batmadığı, insanların aç uyumadığı bir ülke hayal ediyorum.' Sanki 6000 yıl öncesinin sözleri değil de bugünün sözleri gibi..

Şahitler ve yargıç karşısında gerçekleştirilen boşanmalar günümüz medeni hukukun temelidir, bu kanunların ilk versiyonu İstanbul Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir.

BİLİNMEYEN GELİŞMELER

1- Yazıyı icat eden bu toplulukta eğitim çok önemlidir. Küçük yaşta çocuklar düzenli olarak okula gönderiliyor matematik, tarım, yazı ve hukuk gibi eğitimler veriliyordu. Kil tabletler kullanıldığı için binlerce okul metni günümüze kadar ulaşmıştır. Küçük bir öğrenci tablete şunları yazmış: 'Haftada 6 gün çok erken saatte gelip çok geç saatte dönüyoruz keşke çok daha tatil olsa.' Seni o kadar iyi anlıyorum ki minik student 😄 inanır mısın 6000 yıldan bu yana pek bir şey değişmedi.

 

 

 2- Onları antik bir topluluk olarak görmeyin çünkü temizlikte günümüz dünyasından daha ileridedirler. 'Yıkanmamış elle yemek yeme' gibi atasözleri vardır.

 

 3- Bakın burası önemli! 1 yılı 360 gün, ayları da 30'ar gün olarak hazırladıkları ay takvimini Sümerler buldu. Gök cisimlerini o kadar iyi incelemişlerdi ki 5 gezegeni ve 12 burcu onlar keşfetmişlerdir. Bugün kullandığımız burç isimlerini bile onlar verdiler. Paşalar 6000 yıl önce keşfetmesine rağmen günümüzde yeeek yaa burçlar da neymiş hiç inanmam diyen andavallar görüyorum 😅  Ayrıca matematik 4 işlemler ya da günümüz saatlerin 60 dakika, dakikaların 60 saniye olması yine Sümerlere dayalı. Tekerleği de onlar icat etti geometriyi de.

4- Bira bu toplumda çok önemlidir (bazı şeyler genetik mirastır arkadaşlar 😅). Biranın tahmin ettiğinizden çok daha eski bir geçmişi ve mirası var. Şaraptan, viskiden hatta bazı bilim adamlarına göre ekmekten bile daha önce yapılmaya başlanmış. Siyah, beyaz, renkli biraları hatta bira tanrıçaları bile var. Peki bu biraları servise nasıl sunuyorlardı?? Heineken 50cl bardaklarla mı? 😄😄 nöö nöö öyle değil. Bizim gibi Sümerler biralarını ayrı bardaklardan değil görseldeki gibi ortaya sunulan testilerden kamışla içiyorlardı yani içiyorlarmış ben de kil tabletlerden gördüm. Bu bilgiler ışığında neredeyse su kadar çok bira içtiklerini söyleyebiliriz. Ee napsınlar tahıl çok araya mı gitsin..

 

5- Sümerlilerde söz konusu bilim olduğunda asla ve asla inançlarını buna karıştırmıyor ve duruma nesnel yaklaşıyorlardı. İşte fazilet işte feraset 👏👏 Bu mantık daha sonra kendilerinden etkilenecek olan Yunan Medeniyeti ve Mısır Medeniyetini de oluşturdu.

6- Bunların yanında geleneklerimiz hatta dini inançlarımızın bile önemli bir bölümü Sümerlere dayanır. Örneğin Doğu Türkistan'dan Balkanlara dayanan 'nevruz' iki Sümer tanrısı olan Dumuzi ve İnanna'nın (bu tanrılardan bir sonraki yazılarımda bahsedeceğim) her sene 21 Mart'ta buluşmasından gelmektedir. Bu evlilik kışın bitişini, toprağın bereketlenmesini sergiler. 21 Mart aynı zamanda gündüz ve gecenin birbirine eşit olduğu tarihtir. Hristiyanların Paskalyası ve Hıdırellez'in kaynağı bu kutsal evliliktir. Yaratılış ve Tufan Destanına, Habil ve Kabile ilk Sümerlerde rastlanır. 

"ATATÜRK"

Ankara Dil Tarih Coğrafya Fakültesinin kurulması ile Atatürk tarafından bir Sümeroloji Bölümü açılmış ve Sümerler detaylı olarak incelenmeye başlanmıştır. Günümüzde en çok tablet Türkiye'deki müzelerde saklanmaktadır. Bu konuda ülkemiz 1935'ten beri önemli çalışmalar yapan ülkelerden biridir. Ancak Suriye savaşının çıkması ile birlikte bölgede güç sahibi olan Işid örgütü Sümerlerden kalma birçok tarihi yapıyı yok etmiştir. 

Okuyacağınız paragraf; Nippur'lu Ludigirra'nın anılarından bir alıntı: 

"Bu güzel ülkemize her taraftan göz diktiler. Göklere uzanan basamaklı kulelerimizin, görkemli tapınaklarımızın, arı gibi işleyen çarşılarımızın, her tarafa uzanan kervanlarımızın, dümdüz uzanan yollarımızın, boy ürün veren tarlalarımızın, nehirlerimizde ve açtığımız kanallarda salına salına yüzen teknelerimizin, dolup taşan iskelelerimizin, her türlü bilgiyi veren okullarımızın ünü uzak ülkelere kadar yayıldığından; ilkel olan bu ülkelerin halkı kıskandı bizi. Fırsat buldukça üzerimize saldırdılar. Kentlerimizi yakıp yıktılar."

Sümerleri bir kaç satırla anlatabilmem mümkün değil ama istedim ki ilk önce ayrıntılara girmeden ana çizgilerini bir çizelim, fikir edinelim daha sonra Kronolojiye göre devam eder Yunan Mitolojisine kadar dayanırız😇 
Bir sonraki yazımda Sümer Destanlarına, Tanrılarına, Savaşlarına, Tufana, Çevrilmiş Kil Tabletlerine her hafta bir konu belirleyerek yer vereceğim. Sizin de merak ettiğiniz uygarlıklar ya da sormak istediğiniz sorular olursa benimle iletişime geçebilirsiniz

                                                    Sevgiler 🌸